Pomysł Żywej Biblioteki ma swoje korzenie w Danii. Akcja została zorganizowana po raz pierwszy w 2000 roku, podczas międzynarodowego festiwalu muzycznego w Roskilde. Grupa młodych ludzi związanych z organizacją „Stop przemocy” postanowiła zająć się tam tematem respektowania praw człowieka. Spontanicznie zorganizowali bibliotekę, w której można było „wypożyczyć” człowieka, który jest postrzegany w sposób stereotypowy i porozmawiać z nim.

Metoda Żywej Biblioteki okazała się bardzo skutecznym narzędziem, pomocnym przy promocji idei tolerancji i różnorodności. Najlepszym dowodem na to jest lawina podobnych akcji w całej Europie, zorganizowano je już m.in. w Finlandii, Hiszpanii, Islandii, Niemczech, Norwegii, Portugalii, Serbii, Słowenii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, czy na Węgrzech. Żywe Biblioteki były, oczywiście, organizowane także w Polsce – od 2007 roku.

W Holandii pomysł ten spodobał się tak bardzo, że grupa De Mensenbieb stworzyła w 2005 roku specjalny Bibliobus – Żywą Bibliotekę na kółkach. Jeździł on do ludzi zgromadzonych na festiwalach i innych publicznych wydarzeniach, z pełnym wyposażeniem żywych „książek”. Ta niekonwencjonalna idea mobilnej biblioteki wciąż jest wykorzystywana w różnych formach.

W Polsce Żywa Biblioteka jest jeszcze akcją nową. Do listopada 2008 roku - kiedy powstawała niniejsza strona www - porozmawiać z „książką” mogli mieszkańcy jedynie czterech miast – Warszawy, Wrocławia, Krakowa oraz Bydgoszczy. Od listopada tamtego roku "Żywa Biblioteka" zawitała także do Opola, Rzeszowa, Rudy Śląskiej, Torunia, Poznania, Grudziądza. W bieżącym roku będzie m.in. w Poznaniu (marzec 2010), Gdańsku i Zielonej  Górze (maj 2010).

Oto opis wybranych spotkań:

Warszawa – 3 marca 2007 oraz cykliczne spotkania w Kawiarni „Kafka”

Polską edycję Żywej Biblioteki po raz pierwszy zorganizowało Stowarzyszenie Lambda Warszawa w marcu 2007 roku, w ramach „Globalnej Wioski – Święta Różnorodności”. Na Placu Konstytucji w Warszawie pojawił się ogromny namiot, w którym przez cały dzień prezentowały się organizacje pozarządowe promujące prawa człowieka z Polski i zagranicy, przeprowadzano debaty, happeningi i wydarzenia artystyczne – wystawy, koncerty, prezentacje filmów.

Jednym z wydarzeń - które miało miejsce podczas Globalnej Wioski była właśnie pierwsza polska Żywa Biblioteka, gdzie można było „wypożyczyć” m.in. kobietę, które zmuszona była wyjechać z własnego kraju, osobę niewidomą, czy przedstawicielkę wietnamskiej opozycji. Żywa Biblioteka koordynowana czujnym okiem Sylwii Strębskiej trwała osiem godzin i niewątpliwie można ją uznać za sukces. W ciągu całego dnia do namiotu zajrzało kilka tysięcy osób, a imprezę relacjonowała telewizja TVN24 – w bezpośrednich łączeniach na żywo.

Duże zainteresowanie świadczyło o zapotrzebowaniu na tego typu akcje. Po „Globalnej Wiosce” zaspokoiła je Fundacja Wychowawców i Młodzieży „Prom”, organizując cykliczne spotkania z żywymi „książkami” w jednej z warszawskich kawiarni - Kafce. Oprócz tych akcji "Żywa Biblioteka" miała swoje warszawskie odsłony podczas imprezy "Warszawa Różna - Warszawa Równa" (listopad 2007), podczas Ogólnopolskego Forum Organizacji Pozarządowych (wrzesień 2008) oraz podczas Festiwalu Tęczowych Rodzin (październik 2008)

Książki:
Żydówka – matka rabina, Nigeryjczyk, Wietnamka, Syryjka – muzułmanka, Japonka – katoliczka, Polak – buddysta, szereg osób niepełnosprawnych: niewidomy, dwóch uczniów bardzo słabo widzących, niepełnosprawny umysłowo, dwie osoby poruszające się na wózku, dwie osoby z Instytutu Głuchoniemych, a także osoba bezdomna i opiekun bezdomnych

Organizatorzy:
Stowarzyszenie Lambda Warszawa, Polski Komitet Kampanii „Każdy Inny - Wszyscy Równi”, Fundacja Wychowawców i Młodzieży „Prom”, Kawiarnia-księgarnia „Czuły barbarzyńca”, Kawiarnia "Kafka".

Wrocław – 22-23 czerwca 2007, 13-15 czerwca 2008

Wrocław jest miastem, w którym Żywa Biblioteka była organizowana już dwukrotnie. Za każdym razem z wielkim rozmachem, pod patronatem prezydenta miasta, przewodniczącej Rady Miejskiej i honorowego Konsula Niemiec. Za każdym razem w imprezie brało udział ok. 600 osób, z czego ponad setka była czytelnikami żywych „książek”.

Przy okazji Żywej Biblioteki w 2008 roku odbyły się warsztaty kreatywnego pisania Loesje Polska, w ramach których osoby uczestniczące wymyśliły własne hasła na plakaty, np. „Śmiech – odruch pierwotny”, czy „Świat nie jest czarno-biały. Jest też żółto-czerwony”.

Książki:
Amerykanin, Azjata, blondynka, były bezdomny, były więzień, feministka, gej, ksiądz, lesbijka, muzułmanka, Niemiec, osoba czarnoskóra, osoba niepełnosprawna, osoba transseksualna, Rom, strażnik miejski, trzeźwy alkoholik, uchodźca, zakonnica, Żyd

Organizatorzy:
Mediateka, Dom Spotkań im. Angelusa Silesiusa

WIĘCEJ INFORMACJI: www.zywabiblioteka.pl, http://picasaweb.google.pl/zywabiblioteka

Kraków – 15-17 maja 2008

Interesującym pomysłem była inicjatywa krakowska – specjalistyczna ŻB, podczas której „księgozbiorem” byli jedynie przedstawiciele mniejszości narodowych i etnicznych. Wydarzenie trwało równolegle w czterech różnych miejscach – na tzw. „wyspach”: w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej, Małopolskim Centrum Wolontariatu, biurze Polskiej Akcji Humanitarnej oraz Kurdyjskim Centrum Informacji i Dokumentacji.

Żywa Biblioteka w Krakowie odbyła się w ramach kampanii „1001 działań na rzecz dialogu kultur i religii”.
 
Statystyka:
W projekcie wzięło udział:
- 24 wolontariuszy, głównie studenci krakowskich uczelni
- 49 żywych „książek”, które cierpliwe przez 3 dni odpowiadały na pytania zainteresowanych
- 22 bibliotekarzy, którzy pomagali czytelnikom w wypożyczaniu „książek”
- podczas 3 dni projektu około 1200 osób odwiedziło nasze stoiska. Byli to głównie uczniowie klas gimnazjalnych oraz licealnych. Nie zabrakło również studentów, rodzin oraz osób starszych.

Książki:
Argentyńczyk, Białorusin, Hiszpan, Irańczyk, Koreańczyk, Macedończyk, mieszkaniec kraju afrykańskiego, Węgier, Ormianin, Rom, Turek

Organizator:
Stowarzyszenie Edukacji Nieformalnej „Meritum”

Bydgoszcz – 10 września 2008

Do grona miast, w których odbyła się ŻB ostatnio dołączyła także Bydgoszcz. Czytelnię żywych „książek” zorganizowała tam grupa młodych ludzi związanych ze Stowarzyszeniem Lambda Bydgoszcz, we współpracy z Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną. W ciągu niespełna kilku godzin na dziedziniec WiMBP przy Starym Rynku przyszło ponad pięćdziesiąt osób, by porozmawiać z jedną z pięciu „książek”.

Książki:
feministka, osoba homoseksualna, osoba niewierząca, osoba starsza, wegetarianka

Organizatorzy:
Stowarzyszenie Lambda Bydgoszcz, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Bydgoszczy